Sla en basilicum uit de fabriek

Het klinkt te mooi om  waar te zijn: een landbouw die geen last heeft van ziektes, plagen, overstromingen en droogtes. En geen bestrijdingsmiddelen nodig heeft én maar weinig water behoeft. Toch is dat het geval bij de nu snel opkomende ‘verticale landbouw’ waar ik in NRC van 30 juli over schreef. Bij deze verticale landbouw worden gewassen gekweekt onder ledlampen, in dichte, klimaat-gecontroleerde loodsen.

Geen straaltje zon

De nieuwe groenten en kruiden zien geen zon en groeien ook niet in een normale bodem. Maar smaken doen ze prima, bleek op de tuinbouwbeurs Greentech half mei. John Bijl van verticaal teeltbedrijf ViVi hield me daar een pot voor met basilicum erin. Deze basilicum was binnen opgekweekt in een stellage van acht boven elkaar geplaatste schappen vol bakjes water met meststoffen erin. Hij smaakte sterk basilicumachtig, met een licht bittere nasmaak.

17.500 ledlampen

Er zijn al enkele verticale boerderijen. Zoals in Miyagi in Japan. Daar liet een Japanse plantenfysioloog in een voormalige fabriek van Sony 17.500 ledlampen boven schappen installeren, die fabriek levert nu 10.000 onbespoten kroppen sla per dag. Of in Singapore, waar Panasonic vorig jaar een volledig geautomatiseerde indoor farm opende voor jaarlijks 81 ton groenten. AeroFarms in de VS opent binnenkort in Newark de grootste tot nog toe, een negen meter hoge loods met 37 verdiepingen die 250 verschillende onbespoten groenten en kruiden gaat leveren.

Lichtrecepten voor opbrengst en smaak

Volgens Bijl komt die goede smaak van de basilicum door het beetje verrood (donkerrood) wat zijn bedrijf op de basilicum laat vallen. Onder alleen rood en blauw licht in de ledlampen groeit dit kruid goed, maar met ook wat verrood erbij ‘hopen de smaakstoffen zich echt op.’  Zo ontwikkelen universiteiten en bedrijven voor allerlei groenten en kruiden nu ‘lichtrecepten’. Ze stellen de ledlampen zo in dat de planten beter groeien, en smakelijker en gezonder zijn dan planten die buiten of in een kas groeien.

Veel energie nodig

Natuurlijk hangt er ook een prijskaartje aan. In dit geval het enorme energieverbruik. De Universiteit van Bonn berekende dat een boerderij van 0,93 hectare met 37 verdiepingen voor jaarlijks 3573 ton groenten, fruit en aardappelen 3500 Megawatt aan energie kost – 5,4 miljoen euro. Hiervoor zouden dan 1400 windmolens nodig zijn van elk 2,5 Megawatt per jaar.

Groenten voor de rijken

De investeringskosten zijn gigantisch. De nieuwe fabriek van AeroFarms met 37 verdiepingen kost een slordige 70 miljoen euro. De groenten zijn dan ook wel 2 a 3 keer duurder dan gangbare groenten. Maar er blijkt markt voor: de rijke laag in Singapore, New York, Berlijn of Beijing wil wel extra betalen voor verse, onbespoten groenten van dichtbij. Zelfs in Nederland, waar we toch al goede groenten hebben, komt er nu zo’n ‘indoor farm’. Van der Staaij Foodgroup Freshcare gaat een indoor farm bouwen op een bedrijventerrein in Dronten, om te leveren aan de (Duitse) Aldi.

Nog geen granen en aardappelen

De Assocation for vertical farming ziet als ideaal dat ook aardappelen en granen veilig in klimaat-gecontroleerde loodsen worden geteeld. De vrijgekomen akkers zouden dan ingezet kunnen worden voor eetbare bomen en struiken. Maar voor granen en aardappelen kan zo’n farm voorlopig niet uit, volgens een groep Europese experts. Waarschijnlijk komen er dus voorlopig alleen nog dure groenten en kruiden vanaf, voor hippe supermarkten en restaurants in de miljoenensteden. Je kunt natuurlijk ook een klimaatgecontroleerde groentefabriekjes zetten in de Sahel, maar daar moet dan wel iemand voor willen betalen.

Lees het hele verhaal in NRC