Meer suiker uit genpopulieren

27-01-2014 Hoe krijg je meer suiker uit populier, gras, bietenloof of tarwestengels? Geen suiker om in de koffie te doen, maar suiker om er met hulp van gisten bio-energie of bioplastic van te maken. Iets waar allerlei chemiebedrijven en onderzoeksinstituten nu hun eigen processen voor aan het ontwikkelen zijn.

Zaterdag stond een verhaal van mij in nrc over een Vlaamse techniek om meer suiker uit populieren te krijgen. Houtonderzoekers van de Universiteit Gent hebben populieren genetisch zo gemodificeerd dat ze minder ‘lignine’ maken. Lignine in stengels en stammen geeft de plant wel stevigheid, maar voor de suikerwinning zit die houtstof in de weg. Door de lignine-aanmaak in de plant te manipuleren, is nu al zeker twintig procent meer suiker uit stammen te krijgen. Met minder giftige chemicaliën en energie, zo bewezen de Gentse onderzoekers in een (met camera’s, hekken en schrikdraad bewaakte) veldproef. Maar wat bleek nu deze week weer (bekijk ook even het goed gemaakte filmpje): je kunt ook met water, een beetje zuur, een pomp en vloeibare CO2 meer suiker halen uit populieren en gewas(resten). In Science van 16 januari hadden chemici van de Universiteit van Wisconsin-Madisson (VS) beschreven hoe ze verhakselde en bewerkte maisstengels en takken eerst lieten rondpompen met water, een beetje zwavelzuur en extra van de stengelstof gamma valerolactone. Hoe ze vervolgens wat vloeibare kooldioxide of natriumchloride toevoegde, en hoe daarna de stengeloplossing zich scheidde in een waterlaag met erin suiker en een olie-achtige laag met lignine, cellulose en hemicellulose. Als je dat maar een aantal keer achter elkaar doet, kun je negentig procent van alle in de maisstengels verstopte suiker krijgen. Negentig procent! En je kunt daarna niet alleen de suiker in bio-energie of bioplastic omzetten, maar ook nog lijm, vezels of andere nuttige producten uit de lignine, cellulose en hemicellose halen. Vraag is natuurlijk wel of het opgeschaalde proces ook nog zo milieuvriendelijk is. En zo blijft dit blogdossier natuurlijk ook de Vlaamse genpopulieren volgen. Gaan die wel op de markt komen? Wat die kans groter maakt is dat de Chinese overheid sinds 2005 een miljoen (insectenresistente) genpopulieren rond Beijing heeft aangeplant om stofwolken tegen te gaan. En dat International Paper en biotechbedrijf ArborGen sinds oktober samen elite eucalyptus verkopen voor de papierindustrie – wat toch wel bedoeld lijkt als opstapje voor geneucalyptus met ook veranderd lignine. Ook de papierindustrie heeft liever bomen zonder lignine, want die maakt het papier geel. Maar wat de kans weer verkleint is een uitspraak van een vroegere docent (chemie) van mij: ‘Al is de biotechnologie nog zo snel, de chemie achterhaalt hem wel.’